از ایرانشهر
آریائیها
یادداشتهای مرتبط (۱ مورد) - دایرةالمعارف فارسی، ج. ۱، ص. ۱۱۰ [▾]
آریائیها حک دورۀ تاریخی تا ظهور اسلام.// تض آریاییها شعبۀ وسیعی از نژاد سفید هستند که در ایام باستانی در ایران، هند و اروپا ماندگارشدند و به این جهت آنها را اقوام هند و اروپایی هم میگویند. نام آریایی که آریاییهای شعبۀ ایرانی و هندی به خود داده بودند اصلاً به معنی شریف است و نام ایران از همین لفظ گرفته شده است نام ایران وئجه که در اوستا آمده ظاهراً به همین معنی است. و مقصود از آن مملکت اصلی (نامعلوم) آریاییهای ایران است [...] آریاییهای ایرانی و هندی از آسیای مرکزی مهاجرت کردند. آغاز مهاجرت آریاییها به ایران را بعضی حدود ۲۰۰۰قم دانستهاند و برخی گفتهاند از قرن ۱۴قم آغاز شده است و تا قرن ششمقم دوام داشته است. ظاهراً در اواسط هزارۀ دومقم در زمان سلطنت هیکسوسها، آریاها از ایران به سمت مغرب پیشرفت عظیمی کردند. و بعضی از آنان امارتنشینهایی به نام خود در بینالنهرین و سوریه فلسطین تأسیس کردند و در همین زمان (۱۷۰۰قم) اسب توسط آریاها به بابل، مصر و یونان وارد شد. آریاها از زمان بسیار دور سوارکار بودند. این آریاها در جنگ با مصریان، حتیان و آشوریان از بین رفته و یا در میان مردم مستهلک شدند. در همین زمان فلات ایران در تصرف آریاییها بود که به قبایل چندی تقسیم میشدند قبائل عمده بنابر کتیبههای داریوش که با نوشتههای هرودوت مطابقت دارد و بعضی از آنها در اوستا نیزآمده به قرار زیر است: ۱. مادها در شمالغرب ایران؛ ۲. پارسها در جنوب؛ ۳. هیرکانیان در استرآباد؛ ۴. پارتها در خراسان؛ ۵. آریانها در مجاورت رود آریوس (هریررود)؛ ۶. دژانگیان در شمالغرب افغانستان که سرزمین آنان تا سیستان (زَرَنْکَ در کتیبۀ های داریوش) ممتد بود؛ ۷. آراخوتیان در ناحیۀ هلمند و شاخههای آن در اطراف قندهار؛ ۸. باکتریان، در دامنههای شمالی هندوکش تا کنار جیحون که مرکز ایشان بلخ کنونی بود؛ ۹. سغدیان در ناحیه کوهستانی میان جیحون و سیحون؛ ۱۰. خوارزمیان، در واحۀ وسیع خیوه؛ ۱۱. ماژگیان، کنار رود مارگوس (مرغاب)، که بیشتر در داحۀ مرو ساکن بودند؛ ۱۲. ساگاژتیان، در زاگرس شرقی. رفتار آریاییها با مردم بومی سرزمین ایران مانند غالب با مغلوب بود بخصوص که آریاییها بومیان را پستتر از خود میدانستند و بنابراین حقی برای آنان قائل نبودند و در اوایل هر جا آنها را مییافتند میکشتند ولی بعدها که استقرار یافتند کارهای پر زحمت را به آنان واگذار میکردند. تاریخ آریاییهای ایرانی از قرن هفتم یا اواخر قرن هشتم قبل از میلاد آغاز میشود.
|